Takviye Etiketinde %BRD Ne Demek? Günlük İhtiyaç Yüzdesi

Hazırlayan: GYNAVITA İçerik Ekibi · Son güncelleme: 14.10.2026

Takviye etiketinde bir vitamin ya da mineralin yanında yazan yüzde, o porsiyondaki miktarın Beslenme Referans Değeri'ne (BRD) oranıdır. Örneğin C vitamininin BRD'si 80 mg'dır; 80 mg C vitamini içeren bir porsiyonun yanında %100, 40 mg içerenin yanında %50 yazar.

BRD herkes için aynı olan bir etiketleme ölçüsüdür, kişisel ihtiyacınızı göstermez. Ürün sayfalarında ve reklamlarda bu oran çoğu zaman "günlük ihtiyacın %X'i" diye sadeleştirilir.

BRD ne demek?

BRD, Beslenme Referans Değerinin kısaltmasıdır. İngilizce etiketlerde aynı kavram NRV (Nutrient Reference Value) ya da RI (Reference Intake) olarak geçer. Türkiye'de vitamin ve mineraller için kullanılan BRD'ler Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nde listelenir [1]; değerler Avrupa Birliği'nin gıda bilgilendirme tüzüğündeki referans değerlerle aynıdır [2].

Takviye Edici Gıdalar Tebliği'ne göre takviye etiketlerinde vitamin ve minerallerin miktarı, önerilen günlük porsiyon üzerinden sayısal olarak ve BRD'nin yüzdesi olarak yazılmalıdır; BRD'si olmayan maddeler için "beslenme referans değeri yoktur" ifadesi ya da tire (-) kullanılır [3].

Yüzde nasıl hesaplanır?

Formül basittir: % = (porsiyondaki miktar ÷ BRD) × 100. Sık karşılaşılan bazı BRD'ler [1][2]:

Besin öğesi	BRD (yetişkin, günlük)	Örnek hesap
C vitamini	80 mg	80 mg → %100
Magnezyum	375 mg	80 mg → %21
Çinko	10 mg	7,5 mg → %75
Selenyum	55 µg	55 µg → %100
Demir	14 mg	7 mg → %50
Manganez	2 mg	1 mg → %50
D vitamini	5 µg	10 µg → %200
A vitamini	800 µg	120 µg → %15
B6 vitamini	1,4 mg	1,4 mg → %100
B12 vitamini	2,5 µg	2,5 µg → %100
Biotin	50 µg	50 µg → %100

Birimlere dikkat edin: mg (miligram) ile µg (mikrogram) arasında bin kat fark vardır. 1 mg = 1.000 µg.

Porsiyon neden önemli?

Etiketteki yüzde, ürünün tamamı ya da 100 gramı için değil, önerilen günlük porsiyon için yazılır. Porsiyon 1 ölçek, 1 saşe, 1 tablet ya da günde 2 tablet olabilir. Ürün günde iki farklı tabletle kullanılıyorsa ve her tablet için ayrı tablo verilmişse, günlük toplamı bulmak için iki tablodaki değerleri toplamanız gerekir. Örneğin bir tablette %21, diğerinde %16 magnezyum varsa günlük toplam yaklaşık %37'dir.

"Günlük ihtiyacın %X'i" ifadesi doğru mu?

Bu ifade, etiketteki BRD yüzdesinin herkesin anlayacağı biçimde sadeleştirilmiş hâlidir. Teknik olarak doğru okuma "referans değerin %X'i"dir; çünkü BRD tek bir ortalama değerdir. Kişisel ihtiyaç yaşa, cinsiyete, hamilelik ve emzirmeye, beslenmeye ve yaşam tarzına göre değişir. Örneğin C vitamini için etiketteki BRD 80 mg iken, EFSA'nın yetişkinler için önerdiği günlük alım kadınlarda 95 mg, erkeklerde 110 mg'dır [4].

Ayrıca etiketteki yüzde yalnızca takviyeden gelen miktarı gösterir. Gün içinde yediğiniz besinlerden gelen vitamin ve mineraller bu hesaba dahil değildir.

Bazı yüzdeler neden çok yüksek görünür?

Bazı vitaminlerin BRD'si çok küçüktür. Örneğin B12'nin BRD'si yalnızca 2,5 µg olduğu için, takviyelerde yaygın olan birkaç yüz mikrogramlık miktarlar bile çok büyük yüzdelere karşılık gelir. Bunun bir nedeni, B12'de yüksek dozlarda alınan miktarın ancak küçük bir kısmının emilmesidir. Yüksek yüzde, tek başına "daha iyi" ya da "daha güçlü" anlamına gelmez; emilimi etkileyen etkenleri Biyoyararlanım nedir? yazımızda anlattık.

Tersine, düşük bir yüzde de "işe yaramaz" anlamına gelmez; takviye dengeli beslenmeyi tamamlamak içindir. Ancak bir vitamin ya da mineral için sağlık beyanı kullanılabilmesi için ürünün o öğeyi "önemli miktarda" içermesi gerekir; genel kural olarak bu, günlük porsiyonda BRD'nin en az %15'idir [2].

%100'ün üzeri zararlı mı? Üst sınır (UL) kavramı

BRD bir alt ya da üst sınır değil, referans değerdir. Güvenlik açısından bakılması gereken ayrı kavram tolere edilebilir üst alım düzeyidir (UL): Tüm kaynaklardan (besin + takviye) uzun süre her gün alındığında sağlık açısından risk beklenmeyen en yüksek miktar [5]. EFSA'nın yetişkinler için belirlediği bazı üst sınırlar [5]:

Besin öğesi	Yetişkin UL (günlük)	Not
Magnezyum	250 mg	Yalnızca takviye ve gıdalara eklenen magnezyum için; besinlerdeki doğal magnezyum dahil değil
Çinko	25 mg
Selenyum	255 µg
D vitamini	100 µg
B6 vitamini	12 mg
A vitamini	3.000 µg	Hazır A vitamini (retinol ve esterleri) için
E vitamini	300 mg	Yeniden değerlendirme sürüyor
C vitamini, biotin	Belirlenmedi	Yeterli veri yok
B12 vitamini	Belirlenmedi	Tanımlanmış olumsuz etki yok

Üst sınırın belirlenmemiş olması "sınırsız miktar güvenlidir" anlamına gelmez. Örneğin C vitamininde yüksek tek dozlarda emilen oran düşer ve fazlası atılır [6]; yüksek dozlar bazı kişilerde mide-bağırsak rahatsızlığına yol açabilir. Çocuk ve gençler için üst sınırlar yetişkinlerden daha düşüktür [5].

Birden fazla takviye kullanıyorsanız nasıl hesaplarsınız?

Her ürünün etiketinden aynı besin öğesinin porsiyon başına miktarını (mg ya da µg) yazın.
Kullandığınız günlük porsiyon sayısıyla çarpın ve toplayın.
Toplamı yukarıdaki üst sınırlarla karşılaştırın. Zenginleştirilmiş gıdalar (ör. vitamin eklenmiş içecekler) da hesaba girer.
Hamilelik, emzirme, ilaç kullanımı ya da bir sağlık sorunu varsa takviyeleri birlikte kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Hızlı kontrol listesi

Yüzde hangi porsiyon için yazılmış (1 ölçek, 1 tablet, günde 2 tablet)?
Birim mg mi, µg mi?
BRD'si olmayan bileşenler için "-" ya da "beslenme referans değeri yoktur" yazıyor mu?
Kullandığınız tüm takviyelerdeki toplam miktar üst sınırın altında mı?
Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmıyor musunuz?

Etiketin geri kalanını (onay numarası, uyarılar, içindekiler) okumak için Kolajen takviyesi seçerken etiket okuma rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

GYNAVITA etiketlerinden örnekler

GYNAVITA Collagen No.1 (10 g'lık porsiyon): 80 mg C vitamini = günlük ihtiyacın %100'ü; 7,5 mg çinko = %75; 120 µg A vitamini = %15. Kolajen, hyaluronik asit ve koenzim Q10 gibi bileşenlerin BRD'si yoktur, tabloda "-" ile gösterilir.
GYNAVITA Rhythm Day & Night: gündüz tabletinde 80 mg magnezyum (%21), gece tabletinde 60 mg magnezyum (%16); günde birer tabletle toplam 140 mg magnezyum, yani günlük ihtiyacın yaklaşık %37'si.
GYNAVITA Collagen No.2 (1 efervesan tablet): 1 mg manganez = günlük ihtiyacın %50'si.

Sık Sorulan Sorular

BRD ne demek?

BRD, Beslenme Referans Değeri'nin kısaltmasıdır. Vitamin ve mineraller için etiketlemede kullanılan ortak referans miktardır; İngilizcede NRV olarak geçer. Etiketteki yüzde, porsiyondaki miktarın bu değere oranıdır.

Etikette %100 yazıyorsa günlük ihtiyacımın tamamını mı karşılar?

Porsiyondaki miktarın referans değere eşit olduğunu gösterir. Ürün sayfalarında 'günlük ihtiyacın %100'ü' diye sadeleştirilir; ancak kişisel ihtiyaç yaşa, cinsiyete ve yaşam dönemine göre değişir ve besinlerden gelen miktar bu hesaba dahil değildir.

%100'ün üzerindeki değerler zararlı mı?

Tek başına zararlı anlamına gelmez. Güvenlik için bakılması gereken, tüm kaynaklardan alınan toplam miktarın tolere edilebilir üst alım düzeyinin (UL) altında kalmasıdır. Örneğin EFSA'ya göre yetişkinlerde çinko için üst sınır 25 mg, D vitamini için 100 µg'dır.

B12 yüzdesi neden binlerle ifade ediliyor?

B12'nin referans değeri yalnızca 2,5 µg'dır. Takviyelerde yaygın olan birkaç yüz mikrogramlık miktarlar bu küçük değere bölündüğünde çok yüksek yüzdeler çıkar. Bu, ürünün daha güçlü olduğu anlamına gelmez.

BRD ile üst sınır (UL) arasındaki fark nedir?

BRD, etiketleme için kullanılan referans miktardır. UL ise uzun süre her gün alındığında risk beklenmeyen en yüksek toplam miktardır. Biri karşılaştırma ölçüsü, diğeri güvenlik sınırıdır.

Birden fazla takviye kullanıyorsam nasıl hesaplarım?

Aynı vitamin ya da mineralin her üründeki porsiyon başına miktarını günlük kullanım sayısıyla çarpıp toplayın ve üst sınırla karşılaştırın. Hamilelik, emzirme veya ilaç kullanımında doktorunuza danışın.

Kaynaklar

Bu yazı GYNAVITA İçerik Ekibi tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve bir marka yayınıdır. Hamilelik, emzirme, bilinen bir sağlık sorunu veya ilaç kullanımı durumunda takviye kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Takviye edici gıdadır, ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Çeşitli ve dengeli beslenme ile sağlıklı yaşam tarzı önemlidir.